Achtergrond

Een cursus die uit de praktijk komt

Deze cursus is niet aan een bureau bedacht. Ze is ontstaan in een praktijkruimte — en via Zoom — waar al tientallen jaren paren binnenkomen die aan het einde van hun relationele Latijn zijn. Ze houden van elkaar, dat is bijna altijd de onzichtbare onderstroom, maar ze zijn verstrikt geraakt in patronen die geen van beiden gekozen heeft. De woorden gaan over de afwas, de agenda, wie er gisteravond te weinig aandacht gaf. Maar wie goed kijkt, ziet iets anders: twee manieren van overleven die met elkaar in gevecht zijn geraakt.

Uit vijftig jaar luisteren is een overtuiging gegroeid die het fundament van dit traject vormt: de partner die precies op je zeerste plek drukt, is niet het probleem — hij of zij is de boodschapper. Een intieme relatie is geen sprookje dat ons ego in slaap moet sussen; ze is de meest confronterende en tegelijk meest kansrijke leerschool die het leven biedt. Juist daar waar het schuurt, ligt de plek waar twee mensen kunnen groeien — als ze leren zien wat er werkelijk gebeurt.

Daarom begint deze cursus niet met de vraag wat er mis is met jullie relatie, maar met een andere vraag: wie zijn de twee kinderen die in elk gesprek meepraten, en welke dans dansen jullie lichamen al jaren zonder dat jullie hem ooit gekozen hebben?

Drie bronnen, één weg

Het traject brengt drie manieren van kijken bijeen die elkaar voortdurend aanvullen. Ze zijn alle drie gegrond in gepubliceerd werk en jarenlange praktijk.

De eerste lijn is die van het innerlijke kind, naar het werk van de Duitse psychologe Stefanie Stahl (Het innerlijke kind en de liefde). In ieder van ons reist, ook als volwassene, een jonger deel mee dat ooit leerde wat het moest doen om geliefd en veilig te zijn. Stahl onderscheidt het zonnekind — het deel dat speelde, vertrouwde en mocht stralen — en het schaduwkind, dat oude overtuigingen meedraagt en soms onaangekondigd het gesprek overneemt. Wie beide kinderen leert kennen, bij zichzelf en bij de ander, begrijpt opeens waarom een gesprek over de vaatwasser een lading kan krijgen die het onderwerp niet verklaart.

De tweede lijn is die van de praktische communicatie, naar het onderzoek van John en Julie Gottman (Versterk de liefde in zeven dagen). De Gottmans volgden duizenden paren in hun onderzoekslab en ontdekten dat het lot van een liefde zelden wordt beslist in de grote gesprekken — maar in honderden kleine momenten van toekeren of wegkijken, in hoe een moeilijk gesprek begint, en in de kleine gebaren waarmee partners na een botsing de weg naar elkaar terugvinden. Dat zijn geen trucjes; het zijn vaardigheden, en ze zijn te leren.

De derde lijn is die van het lichaam, naar Wond(er)werk — hoe je lichaam onthult wat je relatie verbergt (Martien Janssen). Ieder van ons nam lang geleden een houding aan om te overleven: terugtrekken, zoeken, meebewegen, dragen, regie houden of presteren. Die houding zit niet alleen in ons hoofd maar in hoe we staan, ademen en aanraken — en twee van zulke houdingen vormen samen een dans die ouder is dan de relatie zelf. Geen enkele houding is een defect: elk pantser was ooit de intelligentste oplossing die een kind kon vinden, en in elke houding ligt naast de prijs ook een gave besloten.

De spiegel vooraf: de karakterstructurentest

Bij dit traject hoort een instrument dat de derde lijn persoonlijk maakt: de karakterstructurentest, ontwikkeld als Spiegelwerk van Hartspraak en ingebouwd in deze cursusomgeving. Ieder van jullie doet de test individueel als eerste stap van het traject — ingelogd met je eigen toegangscode, afzonderlijk van je partner. Drie meetmethoden samen laten zien welke overlevingshoudingen bij jou het sterkst spelen — en waar je zelfbeeld afwijkt van je gedrag, want precies daar zit vaak de groei. De uitkomst is nadrukkelijk geen etiket en geen diagnose; het is een spiegel, en niemand is één structuur. Jouw uitslag is alleen zichtbaar voor jou en je begeleider, nooit voor je partner — samenvoegen tot één gezamenlijk koppelportret gebeurt pas wanneer jullie daar allebei uitdrukkelijk toestemming voor geven.

Hoe het traject eruitziet

De weg is eenvoudig van vorm en rijk van binnen. Eerst doet ieder van jullie afzonderlijk de karakterstructurentest, en daarna — ook ieder apart, zonder overleg — de partnervragenlijst op deze website. Dan volgen tien lessen, elk met dezelfde rustige opbouw: een korte schets van het thema, iets om samen te doen, een kleine aantekening voor ieder apart, passages uit de drie boeken, en één kleine vraag om mee te dragen tot de volgende les. Tussen de lessen door zijn er gesprekken met de begeleider via Zoom — geen verhoor en geen therapie-op-afstand, maar een rustig uur waarin jullie samen terugkijken op wat de les losmaakte en vooruitkijken naar wat er komt.

Het tempo is van jullie. Er is geen vaste einddatum, geen scorebord en geen norm waaraan jullie moeten voldoen. Wat wel gevraagd wordt: een zekere regelmaat, en de bereidheid om iets ongemakkelijks niet meteen weg te poetsen.

Meer over deze gesprekken lees je op de pagina De gesprekken.

Wie jullie begeleidt

De cursus is ontwikkeld en wordt begeleid door Martien Janssen — psychotherapeut en coach met meer dan vijftig jaar ervaring, gespecialiseerd in lichaamsgericht en traumaverwerkend werk, auteur van Wond(er)werk en vertaler van Stefanie Stahls Het innerlijke kind en de liefde. Zijn praktijk Hartspraak is de bedding waar dit traject uit voortkomt.

Voor paren die na of naast het online traject dieper willen gaan, komt er een aanbod van workshops. Daarover binnenkort meer op deze plek.

Wond(er)werk is te bestellen bij Amazon; meer over de praktijk en de andere cursussen vind je op Hartspraak.

Waar jullie op mogen rekenen

Drie beloften dragen alles wat hier gebeurt. Ten eerste: geen etiketten. Overlevingshoudingen, kinderen en patronen worden aangereikt als herkenning, nooit als diagnose — en niemand van jullie is 'de patiënt'. Ten tweede: de uitkomst is open. Dit traject wil niets redden en niets afdwingen; het helpt jullie elkaar, en jezelf, helderder te zien — wat jullie daarmee doen, bepalen jullie zelf. En ten derde: vertrouwelijkheid. Wat je in de vragenlijst schrijft, is alleen leesbaar voor jou en de begeleider — nooit voor je partner, nooit voor anderen. Op deze website staan geen namen van deelnemers, en dat blijft zo.